Neden Erişilebilirlik?
Dünya nüfusunun %15'i (1.3 milyar kişi) bir engele sahip. Türkiye'de bu oran %12.5 ve 10 milyondan fazla vatandaşı kapsıyor. Erişilebilir olmayan bir web sitesi, bu kullanıcıları tamamen dışlıyor.
Ama erişilebilirlik sadece etik bir mesele değil:
- SEO etkisi: Google, erişilebilir siteleri sıralamada ödüllendiriyor
- Yasal zorunluluk: AB European Accessibility Act 2025'te yürürlüğe girdi
- Pazar genişlemesi: Engelli bireylerin toplam harcama gücü dünya genelinde 13 trilyon $
- Herkes için daha iyi UX: Erişilebilirlik iyileştirmeleri tüm kullanıcıları olumlu etkiler
WCAG 2.2: Temel Prensipler
Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) dört temel prensip üzerine kuruludur:
1. Algılanabilir (Perceivable)
Bilgi ve arayüz bileşenleri kullanıcıların algılayabileceği şekilde sunulmalı:
- Metin alternatifleri: Tüm görsellere anlamlı alt text yazın
- Video altyazıları: İşitme engelli kullanıcılar için altyazı ve transkript
- Renk bağımsızlığı: Bilgiyi sadece renkle iletmeyin (renk körlüğü)
- Kontrast: Metin/arkaplan kontrastı minimum 4.5:1 (AA) veya 7:1 (AAA)
- Ölçeklenebilirlik: %200 zoom'da içerik okunabilir olmalı
2. Çalıştırılabilir (Operable)
Arayüz bileşenleri ve navigasyon çalıştırılabilir olmalı:
- Klavye erişimi: Tüm işlevler klavye ile yapılabilmeli (Tab, Enter, Space, Escape)
- Focus göstergeleri: Hangi öğenin seçili olduğu görsel olarak belli olmalı
- Zaman sınırları: Kullanıcıya süre uzatma seçeneği sunun
- Hareket duyarlılığı: Animasyonları devre dışı bırakma seçeneği (prefers-reduced-motion)
3. Anlaşılabilir (Understandable)
Bilgi ve arayüz kullanımı anlaşılabilir olmalı:
- Okunabilir metin: Sade dil kullanın, jargondan kaçının
- Tutarlı navigasyon: Her sayfada aynı konumda aynı menü
- Hata önleme: Form hatalarını anlaşılır şekilde açıklayın
- Dil bildirimi: Sayfanın dilini HTML lang attribute ile belirtin
4. Sağlam (Robust)
İçerik yardımcı teknolojiler dahil farklı araçlarla yorumlanabilmeli:
- Semantic HTML: header, nav, main, footer, article, section kullanın
- ARIA etiketleri: Semantic HTML yetmediğinde aria-label, aria-describedby kullanın
- Geçerli HTML: W3C validator ile kontrol edin
Pratik Uygulama Checklist
HTML Yapısı
<!-- Dogru Semantik Yapi -->
<header>
<nav aria-label="Ana navigasyon">
<ul role="menubar">
<li role="menuitem"><a href="/">Ana Sayfa</a></li>
<li role="menuitem"><a href="/hizmetler">Hizmetler</a></li>
</ul>
</nav>
</header>
<main>
<article>
<h1>Sayfa Basligi</h1>
<p>Icerik...</p>
</article>
</main>
<footer>...</footer>Görsel Erişilebilirlik
<!-- Bilgilendirici gorsel -->
<img
src="grafik.png"
alt="2026 yili aylik gelir grafigi: Ocak 50K, Subat 65K, Mart 78K"
/>
<!-- Dekoratif gorsel -->
<img src="dekor.png" alt="" role="presentation" />Form Erişilebilirliği
<form>
<div>
<label for="email">E-posta Adresi</label>
<input
type="email"
id="email"
name="email"
required
aria-describedby="email-help"
/>
<span id="email-help">Is e-posta adresinizi giriniz</span>
</div>
</form>Test Araçları
- Lighthouse: Chrome DevTools'ta erişilebilirlik skoru
- axe DevTools: Detaylı erişilebilirlik analizi
- WAVE: Web Accessibility Evaluation Tool
- Screen reader testi: VoiceOver (Mac), NVDA (Windows), TalkBack (Android)
- Klavye testi: Mouse'u bırakıp sadece klavye ile gezinmeyi deneyin
Erişilebilirlik ve SEO Sinerjisi
Erişilebilirlik iyileştirmeleri doğrudan SEO'ya katkı sağlar:
| Erişilebilirlik | SEO Etkisi |
|---|---|
| Alt text | Görsel arama sıralaması |
| Semantic HTML | İçerik yapısı anlama |
| Başlık hiyerarşisi | İçerik organizasyonu |
| Sayfa hızı | Core Web Vitals |
| Mobil uyum | Mobile-first indexing |
Sonuç: Erişilebilirlik Herkesin Hakkı
Web erişilebilirliği bir "bonus özellik" değil, temel bir haktır. WCAG 2.2 standartlarına uyum sağlamak hem etik hem ticari açıdan doğru bir karardır. Üstelik erişilebilirlik iyileştirmeleri tüm kullanıcılar için daha iyi bir deneyim sunar.
Web sitenizin erişilebilirlik denetimi ve iyileştirmesi için Exludio ile iletişime geçin →